سرتیتر مطالب
دیابت، یک بیماری شایع در سراسر دنیا است که در آن، میزان قند خون به طرز کنترل نشدهای بالا میرود و به خوبی تنظیم نمیشود. این بیماری میتواند بر اثر تولید نشدن انسولین در بدن (نوع یک) یا سبک زندگی نامناسب (نوع دو) رخ دهد. بیماری دیابت، در ظاهر تنها بر میزان قند خون اثر میگذارد؛ اما اثرات منفی آن میتواند اندامهای مختلفی از بدن را درگیر کرده و حتی به مشکلات خطرناکتری منجر شود. یکی از پیامدهای دیابت، تاثیر روی سلامت دندان و لثه است. در این مطلب بررسی میکنیم که تاثیر دیابت بر سلامت دهان و دندان چیست و چگونه میتوانید با وجود ابتلا به دیابت، از مشکلات دندان و لثه جلوگیری کنید.
دیابت چگونه بر دندان و لثه تاثیر میگذارد؟
دیابت، بهویژه وقتی کنترل نشده باشد، باعث افزایش سطح قند خون میشود. این افزایش قند نهتنها روی اندامهای داخلی اثر دارد، بلکه محیط دهان را هم تغییر میدهد. بیماری های دهان و دندان در افراد دیابتی به دلایل زیر رخ میدهند:
کمبود بزاق و خشکی دهان
خشکی دهان یکی از عوارض شایع دیابت در افراد است. بزاق در افراد دیابتی معمولاً کمتر است و همین باعث خشکی دهان و افزایش رشد باکتریها میشود. از آنجایی که یکی از نقشهای بزاق، شستن فضای دهان و تکههای غذا است، کمبود آن احتمال التهاب لثه و پوسیدگی دندان را بالا میبرد.
تغییر در ماهیت و ساختار بزاق
بزاق افراد دیابتی، گلوکز بیشتری نیسبت به افراد دیگر دارد. قند موجود در بزاق، رشد باکتریهای مضر در دهان را افزایش میدهد. به همین علت، ترکیب این باکتریها با مواد غذایی باقیمانده در دهان، موجب تشکیل پلاک دندانی میشود. افزایش پلاک در طولانی مدت، آن را به جرم سخت و محکمی تبدیل میکند که روی دندان و خط لثه میماند.
کاهش جریان خون
در افراد دیابتی، جریان خون بدن به خوبی صورت نمیگیرد و همین امر، میتواند احتمال بروز عفونت و طولانی شدن خوب شدن عفونتهای دهان را بالا ببرد.
علائم هشداردهنده مشکلات دهان در بیماران دیابتی
با دیدن این نشانهها، باید نزد دندانپزشک مراجعه کنید تا از بروز مشکلات جدی تر مثل عفونت شدید دهان و لثه که در افراد دیابتی شایع است، جلوگیری کنید:
محصولات مرتبط
- خونریزی مکرر هنگام استفاده از مسواک یا نخ دندان
- لثههای قرمز و متورم
- لق شدن دندانها
- خشکی و سوزش دهان
- زخمهایی که دیر خوب میشوند
- لکههای سفید یا قرمز روی لثه
- هر گونه تغییر در نحوه قرارگیری دندانها روی هم یا نحوه تماس دندانها هنگام بسته بودن دهان
دیدن این علائم میتواند نشانه شروع بیماریهای جدیتر دهان باشد و نیاز به مراجعه فوری به دندانپزشک دارد.
مطالعه بیشتر: تاثیر گرما بر دیابت؛ آیا گرمای تابستان بر قند خون تاثیر میگذارد؟
بیماریهای دهان و دندانی شایع در افراد دیابتی
- بیماری و عفونت لثه در افراد دیابتی (پریودنتیت): قند بالا باعث تضعیف رگهای خونی میشود و این یعنی خونرسانی و دفاع بدن در لثه به خوبی انجام نمیشود. در نتیجه لثه بهراحتی عفونی میشود این عفونت به خاطر مشکل خون رسانی در افراد دیابتی، با سرعت کمتری نسبت به افراد عادی بهبود مییابد.
- خشکی دهان و بوی بد نفس: کاهش بزاق، دهان را خشک میکند و همین عامل اصلی بوی بد دهان و پوسیدگی دندان است.
- عفونتهای قارچی دهان (برفک): قارچ کاندیدا در محیط شیرین و مرطوب دهان افراد دیابتی رشد بیشتری دارد و باعث لکههای سفید یا درد در دهان میشود.
- پوسیدگی دندانی: بالا بودن قند در بزاق، محیط مناسبی برای رشد باکتریهای مضر و پوسیدگیزا ایجاد میکند.
- سندرم سوزش دهان: قند خون بالا و خشکی دهان در افراد دیابتی، گاهی اوقات با احساس سوزش در دهان و به خصوص زبان همراه است و بسیاری از افراد دیابتی آن را تجربه میکنند.
- زخمهای دهانی در افراد دیابتی: به دلیل خشکی دهان، قند بالا در بزاق و ایجاد عفونت، افراد دیابتی مستعد ابتلا به زخمهای دهانی نیز هستند.
- تغییر در شکل زبان: خشکی مداوم دهان، داروهای دیابتی و همچنین تغییر در بزاق در افراد دیابتی، میتواند باعث تغییر شکل زبان شود.
- تغییرات در چشایی: ضعف عملکرد در عروق خونی و خشکی دهان، علاوه بر احساس سوزش، میتواند باعث شود که فرد مزهها را کمتر حس کند یا احساس تلخی یا ترشی در دهان داشته باشد.
مشکلات دهان و دندان در افراد دیابتی
مراقبتهای دهان و دندان ویژه بیماران دیابتی
بیماران دیابتی به خاطر نوسان قند، وجود قند در بزاق، خشکی دهان و احتمال بالای عفونت، بیشتر در معرض پوسیدگی و عفونت هستند. همچنین ترمیم عفونت، زخم و التهاب در افراد دیابتی کندتر انجام میشود و میتواند دردسر ساز باشد. به همین خاطر، بیماران دیابتی باید بیشتر از سایر افراد مراقب دندانهای خود باشند.
توصیه میکنیم موارد زیر را حتما انجام دهید تا از بروز پوسیدگی شدید و عفونت جلوگیری کنید:
- حداقل دو بار در روز با خمیردندان فلورایددار دندانهای خود را مسواک بزنید
- به طور منظم از نخ دندان یا واتر جت دندان استفاده کنید
- از دهانشویههای بدون الکل برای پیشگیری از خشکی دهان استفاده کنید
- شش ماه یکبار برای چکاپ نزد دندانپزشک بروید
- از کشیدن سیگار پرهیز کنید. کشیدن سیگار خطر بیماری لثه را چند برابر میکند.
نقش تغذیه در سلامت دندانهای افراد دیابتی
توجه به داشتن رژیم غذایی مناسب و پرهیز از خوردن خوراکیهای مضر، به طور مستقیم میتواند دندانها را از پوسیدگی و التهاب حفظ کند. افراد دیابتی علاوه بر رعایت نکات بهداشتی، با رعایت نکات تغذیهای نیز میتوانند بیشتر به سلامت دهان و دندان خود کمک کنند. تغذیه درست هم به کنترل قند خون کمک میکند و هم از پوسیدگی دندان پیشگیری میکند.
- مصرف سبزیجات و فیبر بیشتر، بزاق را افزایش میدهد.
- غذاهای سرشار از ویتامین سی مثل مرکبات به سلامت لثهها کمک میکنند.
- نوشیدن آب کافی، خشکی دهان را کاهش میدهد و باقیمانده غذا رامیشوید.
- پرهیز از شیرینیهای چسبنده و نوشیدنیهای شیرین برای حفظ سلامت دندانها ضروری است.
در نهایت، باید توجه داشته باشید که کنترل قند خون میتواند بزرگترین راه حل برای کاهش عوارض این بیماری باشد. دیابت کنترل نشده بر سلامت قلب، مغز، چشم و دهان تاثیر منفی میگذارد. امروزه کنترل قند خون با دستگاه پایش مداوم قند خون بسیار آسانتر شده و کمک میکند تا از عوارض ناخواسته دیابت بر سایر اعضای بدن جلوگیری کنید.
نتیجهگیری
دهان سالم، نشانهای از کنترل خوب دیابت است. مراقبت از دندان و لثه از پوسیدگی شدید، بوی بد دهان و عفونتهای جدیتر پیشگیری میکند. ترکیب کنترل قند خون، تغذیه مناسب و بهداشت دهان بهترین راهکار برای داشتن لبخند سالم در بیماران دیابتی است.