علت حساسیت دندان‌ها چیست؟ + راهکار درمان

دردی ناگهانی که انگار تا مغزمان تیر می‌کشد! این درد، همانی است که خیلی از ما موقع خوردن برخی خوراکی‌ها در دندان‌ها احساس کرده‌ایم. علت این درد، همان حساسیت دندان است که از انتهای عصب دندان شروع می‌شود و اغلب پس از خوردن خوراکی‌های سرد، گرم و ترش اتفاق می‌افتد. در این مقاله، به بررسی علت حساسیت دندان‌ها می‌پردازیم و راهکارهایی برای کاهش و درمان آن ارائه می‌کنیم.

حساسیت دندان چیست و چگونه به وجود می‌آید؟

مینای دندان، لایه محافظتی است که وظیفه پوشاندن و حفاظت از عاج دندان را دارد. زمانی که مینای دندان به هر دلیلی آسیب ببینید و عاج دندان به طور مستقیم در معرض برخی خوراکی‌ها باشد، حساسیت دندان اتفاق می‌افند. از آنجایی که عاج دندان مستقیما به ریشه دندان نیز متصل است، این حساسیت به عصب دندان نیز منتقل شده و باعث درد شدید و ناگهانی می‌شود.

حساسیت دندان و این درد ناگهانی، در شرایط مختلفی رخ می‌دهد که رایج‌ترین آن‌ها را در ادامه شرح دادیم:

حساسیت دندان به سرما و گرما

حساسیت دندان به تغییر دما، یکی از رایج‌ترین حالت‌های حساسیت دندانی است. هنگام خوردن مایعات گرم، مایعات خنک، بستنی، یا حتی خوردن باد سرد به دندان‌ها، باعث دردی ناگهانی و تیز می‌شود که بسیار آزار دهنده است.

حساسیت دندان موقع خوردن شیرینی

این درد اغلب به این دلیل رخ می‌دهد که شکر با قسمت‌هایی از دندان تماس پیدا می‌کند که دیگر به طور کامل توسط مینا محافظت نمی‌شوند. در بسیاری از موارد، این واکنش به حساسیت زودهنگام دندان یا مراحل اولیه پوسیدگی اشاره دارد.

همچنین مصرف بالای خوراکی‌های شیرین، خود عاملی برای از بین رفتن مینای دندان و ایجاد حساسیت دندانی است.

حساسیت دندان بعد از پر کردن دندان

حساس شدن دندان بعد از پر کردن (ترمیم) دندان اتفاق رایجی است که در آن ممکن است نسبت به سرما، گرما و فشار حساس شوید و درد ناگهانی احساس کنید. این حساسیت طبیعی است و به خاطر پروسه ترمیم دندان، به وجود می‌آید. پس از گذشت چند ساعت یا یکی دو روز، همه چیز به حالت قبل برمی‌گردد.

حساسیت دندان پس از عصب کشی

در پروسه عصب کشی، ریشه دندان از عفونت‌ها و مواردی که باعث ایجاد درد شده‌اند پاکسازی می‌شود. تا چند ساعت پس از عصب‌کشی، ممکن است دندان‌های شما حساس‌تر از قبل باشند. این حساسیت اغلب به مرور و پس از چند روز رفع می‌شود.

حساسیت دندان بعد از کامپوزیت و لمینت

بعد از کامپوزیت و لمینت دندان، احتمال ایجاد حساسیت دندانی وجود دارد. این حساسیت به خاطر پروسه روکش شدن دندان است و اغلب به مرور رفع می‌شود. همچنین برخی‌ روش‌های لمینیت و کامپوزیت دندان، نیاز به تراشیدن دندان دارد که همین امر می‌تواند باعث آسیب به مینای دندان و حساس شدن دندان‌ها شود.

حساسیت دندان بعد از جرمگیری

موقع جرمگیری دندان، پزشک با ابزارهای مخصوص، جرم و پلاک روی دندان را از بین می‌برد. همین کار ممکن است تا مدت زمان کوتاهی، دندان را نسبت به سرما، گرما، خوراکی‌های شیرین و ترش کمی حساس کند. حساسیت دندان بعد از جرم گیری طولانی نیست و به مرور از بین می‌رود.

حساسیت دندان چگونه به وجود می آید

علت ایجاد حساسیت دندان

چرا دندان‌ها حساس می‌شوند؟ پاسخ این سوال، فقط یک مورد نیست. حساسیت دندان به دلایل مختلفی رخ می‌دهد که دار ادامه توضیح می‌دهیم:

از بین رفتن یا ساییدگی مینای دندان

مینای دندان، لایه محافظی است که نمی‌گذارد دندان با برخورد غذا یا تغییر دما، دچار درد و حساسیت شود. هر وقت مینای دندان آسیبی ببیند، احتمال حساسیت دندان نیز بالا می‌رود. آسیب به مینای دندان معمولا ناشی از موارد زیر است:

• خوردن بیش از حد خوراکی های ترش و شیرین
• استفاده از مسواک‌های بسیار سفت 
• استفاده هرروزه از خمیردندان‌های قوی مثل خمیر دندان‌های سفید کننده

پوسیدگی دندان

زمانی که دندان دچار پوسیدگی می‌شود، سطح مینای دندان از بین رفته و نازک می‌شود. با نازک شدن مینای دندان، حفره‌ای روی دندان ایجاد می‌شود که به طور مستقیم با عاج دندان در تماس است. تماس غذا با عاج دندان موجب بروز دردهای ناگهانی و حساسیت دندان می‌شود.

تحلیل رفتن لثه

بیماری‌های لثه مثل التهاب و عفونت در این ناحیه، باعث می‌شود که لثه تحلیل برود و ریشه دندان بیرون بزند. ریشه دندان دارای پایانه‌هایی عصبی است که فورا به برخورد غذا و دیگر مواد واکنش نشان می‌دهد.

روش‌های دندانپزشکی گوناگون ( ترمیم، عصب‌کشی و غیره)

همانطور که قبل‌تر هم اشاره کردیم، زمانی که اقدام‌هایی مثل ترمیم، عصب‌کشی، جرم گیری، بلیچینگ و کامپوزیت روی دندان شما انجام می‌شود، حساسیت دندان به سرما، گرما، ترشی و شیرینی تا مدتی بالا می‌رود. حساسیت دندان به اقدامات دندانپزشکی، معمولا موقت است و در صورت طولانی شدن، باید حتما به دندانپزشک خود اطلاع دهید.

درمان حساسیت دندان چیست؟

حساسیت دندان را چطور درمان کنیم؟ قبل از فکر کردن به روش‌های درمان حساسیت دندان، باید بدانید که علت پیدایش این نوع حساسیت متفاوت هستند، پس در مرحله اول بهتر است علت آن را پیدا کنید.

•  اگر حساسیت دندان شما ناشی از انجام ترمیم دندان، جرمگیری، بلیچینگ و سایر روش‌های دندانپزشکی است، در صورت طولانی شدن باید حتما دندانپزشک خود را مطلع کنید.
• تا مدتی از خوردن خوراکی‌های اسیدی ترش و خوراکی‌های شیرین پرهیز کنید. این مواد به مینای دندان شما آسیب می‌زنند و باعث درد حساسیتی دندان می‌شوند. مجله سلامتی Mayo Clinic توصیه می‌کند که:

هنگام نوشیدن مایعات اسیدی، از نی برای محدود کردن تماس با دندان‌ها استفاده کنید. بعد از خوردن یا نوشیدن خوراکی‌های اسیدی، آب بنوشید تا سطح اسید در دهان متعادل شود.

• مسواک‌های نرم‌تر را جایگزین مسواک‌های سفت و خشن کنید. 
• با رعایت منظم بهداشت دهان و دندان، از آسیب بیشتر به دندان‌ها و ایجاد پوسیدگی جلوگیری کنید. خرید واتر جت دندان هم یک راه موثر برای محافظت از دندان و لثه‌ها است.
• مصرف خمیر دندان‌های سفید کننده و قوی را محدود کنید. برای استفاده روزمره، خمیر دندان مخصوص دندان‌های حساس را جایگزین کنید.

نتیجه گیری

حساسیت دندان، اتفاقی رایج است که با دردی ناگهانی و اذیت کننده همراه است. این مشکل، بر اثر پوسیدگی، تحلیل رفتن مینای دندان، استفاده از مسواک و خمیر دندان نامناسب و همچنین اقدامات دندانپزشکی اتفاق می‌افتد. در این مقاله راه‌های کاهش حساسیت دندان و درمان این مشکل را به طور کامل توضیح دادیم تا بتوانید در کمترین زمان، علت و درمان حساسیت دندان خود را بدانید.